Denklik ortaklığı, Almanya’da çalışmaya başladıktan sonra denklik sürecini tamamlama imkânı sunan yeni bir uygulamadır.
Bu modelde adaylar, belirli şartları sağlamaları hâlinde Almanya’ya giderek çalışmaya başlayabilir ve denklik sürecini eş zamanlı olarak Almanya’da tamamlayabilirler.
Bu süreç, özellikle zaman kaybını azaltmak ve başvuruları daha esnek hale getirmek amacıyla uygulamaya konmuştur. Ancak belirli ön koşulların sağlanması ve sürecin doğru planlanması gerekmektedir.
İş başvurularında belgelerin düzenli ve sistematik bir şekilde sunulması büyük önem taşır. Kapak sayfasından sonra ikinci sırada hitap yazısı (Anschreiben) yer alır.
Bu yazıda, özgeçmişte yer almayan bilgilere yer verilmelidir. Başvurduğunuz kuruma olan ilginizin kaynağı, kurumu nasıl bulduğunuz, neden bu kurumda çalışmak istediğiniz ve sağlayabileceğiniz katkılar açık şekilde ifade edilmelidir.
Ayrıca iş ve çalışma ortamına ilişkin beklentileriniz, varsa işle ilgili önerileriniz veya dikkat çekici fikirleriniz de kısa ve net bir şekilde belirtilmelidir. İşe hâkim olduğunuzu ve pozisyonu benimsediğinizi göstermek, işveren açısından güven oluşturur.
İnternet üzerinde bu konuda örnek metinlere ulaşmak mümkündür.
Referans mektupları: Eğitim ve iş çevrenizden, çalışmalarınızı, iletişim becerilerinizi, başarılarınızı ve kişisel özelliklerinizi olumlu şekilde değerlendiren profesyonel kişilerin yazdığı referanslar, başvurunuzun kabul edilme ihtimalini artırır. Bu belgeler özgeçmişe eklenmelidir.
Rekabetçi Almanya iş piyasasında başarılı olabilmek için, Almanya standartlarına uygun hazırlanmış bir özgeçmiş (Lebenslauf) büyük önem taşır.
CV’niz, tablo düzeninde, kısa ve öz ifadelerden oluşmalıdır. Kolay okunabilir bir yapıya sahip olmalı ve mümkün olduğunca kısa tutulmalıdır (en fazla 2 sayfa önerilir).
Almanya’da özgeçmişler genellikle kronolojik (en güncel deneyim en üstte olacak şekilde) hazırlanır. İş deneyimleri, eğitim bilgileri, dil seviyeleri ve teknik yetkinlikler açık ve net bir şekilde belirtilmelidir.
Başvurduğunuz pozisyona uygun olmayan deneyimlerin detaylandırılmaması, ilgili deneyimlerin ise öne çıkarılması önemlidir. Her başvuru için CV’nin küçük uyarlamalarla güncellenmesi, başvurunun olumlu değerlendirilme ihtimalini artırır.
Dil bilgisi, yazım hataları ve format hataları Almanya’daki işverenler tarafından olumsuz değerlendirilir. Bu nedenle CV’nin hatasız, düzenli ve profesyonel bir görünüme sahip olması gerekir.
Almanya’da CV’de fotoğraf kullanımı zorunlu değildir; ancak profesyonel bir fotoğraf eklenmesi çoğu durumda tercih edilir.
İnternet üzerinde ve EURES portalında örnek CV formatlarına ulaşmak mümkündür.
Almanya’da kalifiye eleman açığı birçok sektörde devam etmektedir. Özellikle eleman ihtiyacının yoğun olduğu alanlar arasında; doktorluk, hemşirelik, bilişim (IT), mühendislik, inşaat, elektronik ve eğitim sektörleri yer almaktadır.
İşten ayrılma, mobbing veya ücret gibi konularda sorun yaşamanız durumunda danışmanlık alabileceğiniz birçok kurum bulunmaktadır.
İlk başvurulabilecek yer, işyerinizde mevcutsa sendika temsilciliği (Betriebsrat) olmalıdır. Ancak küçük işletmelerde bu temsilcilik bulunmayabilir.
Uzman danışma merkezleri arasında; Welcome Center, Faire Integration ve Arbeitnehmerhilfe dernekleri yer almaktadır.
Ayrıca iş hukuku alanında uzman avukatlara ve gerektiğinde iş mahkemelerine başvurulabilir.
Almanya’da iş alanı (meslek alanı) değişikliği, sahip olduğunuz oturma izni statüsüne ve Almanya’da geçirdiğiniz süreye bağlı olarak mümkündür.
İlk yıllarda verilen oturma izinleri genellikle belirli bir meslek ve işverene bağlıdır. Bu nedenle, özellikle Almanya’ya yeni gelindiği dönemde, mevcut kalifikasyonun dışında bir alana geçiş çoğunlukla mümkün değildir veya yabancılar dairesinin onayına tabidir.
Kalifiye çalışan statülerinde (§18a, §18b ve §19c), iş alanı değişikliği genellikle belirli bir süre (çoğunlukla ilk 2-3 yıl) geçtikten sonra daha esnek hâle gelir. Bu süreden sonra, yabancılar dairesinin değerlendirmesine bağlı olarak farklı bir meslek alanına geçiş mümkün olabilir.
Mavi Kart (§18g) sahipleri için ise ilk 12 ay içerisinde iş ve alan değişiklikleri yabancılar dairesinin kontrolüne tabidir. Bu süreden sonra alan değişikliği daha serbesttir; ancak yine de yeni işin genel olarak kalifiye bir iş olması beklenir.
Süresiz oturma iznine (Niederlassungserlaubnis) sahip olan kişiler, meslek ve iş alanı değişikliğini serbest şekilde gerçekleştirebilir.
Oturma izni kartında açık şekilde “her iş ve işveren için geçerlidir” ibaresi yer alıyorsa, ayrıca onay alınmasına gerek yoktur. Ancak bu ibare her zaman meslek alanı değişikliğinin tamamen sınırsız olduğu anlamına gelmeyebilir; özellikle kalifiye statülerde dikkatli değerlendirme yapılmalıdır.
Bu nedenle, iş alanı değişikliği planlanıyorsa öncesinde yabancılar dairesine danışılması ve sürecin buna göre yürütülmesi önemlidir.
İş veya işveren değişikliği genel olarak mümkündür. Ancak ilk 3 yıl içerisinde yabancılar dairesinin onayı gerekmektedir. Süresiz oturma iznine geçildiğinde çoğunlukla bu onaya gerek kalmaz.
Yabancılar dairesi, verdiği ilk oturma izninde temel aldığı iş, işveren, kalifikasyon ve diğer belirleyici unsurların yeni işte de korunup korunmadığını değerlendirmek ister. Bu nedenle iş değişikliği öncesinde mutlaka yabancılar dairesine danışılmalı ve süreç buna göre yürütülmelidir. Başvurular zamanında yapılmalıdır; izinsiz işlemler sorunlara yol açabilir.
§18g (Mavi Kart) statüsünde, iş değişikliği ilk 12 ay içerisinde gerçekleşiyorsa yabancılar dairesine mutlaka önceden bildirim yapılmalıdır. Daire, başvuruyu 30 gün süreyle askıya alabilir veya şartların uygun olmaması hâlinde (örneğin maaşın belirlenen sınırın altında olması durumunda) ret kararı verebilir.
12 ay sonrasında yapılan iş değişikliklerinde yabancılar dairesine bildirim zorunluluğu bulunmamaktadır.
Diğer kalifiye çalışan statülerinde izlenecek yol şu şekildedir: Yeni iş sözleşmesi imzalanır, yabancılar dairesine sunulur ve onay beklenir. Gerekli durumlarda statü değişikliği yapılması gerekebilir ve bu değişikliğin güncellenmesi gerekir.
Prensip olarak, yeni iş sözleşmesi imzalanmadan mevcut işten ayrılmamak gerekir. Eski işverenle olan ilişki hukuki çerçevede sonlandırılmalıdır. Aksi takdirde sonradan sorun yaşanabilir. Ayrıca iş değişimi sürecinde oluşabilecek boşluklar maddi kayıplara yol açabilir.
Bu süreçte dikkatli hareket edilmesi ve danışma kurumlarından bilgi alınması önemlidir (örneğin: Welcome Center, IQ Beratungsstellen).
İş arama sürecinde, diplomanızın/mesleğinizin denkliğini yaptırmış olmanız ve işin gerektirdiği düzeyde Almanca/İngilizce dil bilgisine sahip olmanız gerekir.
İş arama için yaygın internet ilanlarından yararlanılabilir.
İş ilanları; Stellenangebote, Stellensuche, Jobbörse, Jobsuche, Freie Arbeitsstellen, Arbeitsplatzsuche başlıkları altında yer alır.
Konuyla ilgili en önemli adresler; Make it in Germany, Jobbörse, Bundesagentur für Arbeit, Jobsuche internet sayfalarıdır.
Almanya’da geçici olarak bulunuyorsanız, yerel iş kurumlarına (örneğin: Arbeitsagentur Bremen) başvurabilirsiniz. Bu kurumlar, iş bulununcaya kadar geçen süreçte yapacağınız bazı masrafları karşılayabilmektedir.
EURES portalı aracılığıyla Avrupa çapında iş araması yapabilirsiniz.
Firmaların ve kurumların kendi internet sayfalarında da iş ilanları bulabilirsiniz.
Ayrıca, çalışmak istediğiniz bir firmaya doğrudan başvuru yaparak şansınızı deneyebilirsiniz.
Almanya’da göç ve mülteci politikalarından sorumlu ana kurum Federal İçişleri Bakanlığıdır (BMI). Uygulama düzeyinde ise bu alanda yetkili kurum, Federal Göç ve Mülteciler Dairesidir (BAMF).
Almanca dil kursları ve uyum kursları BAMF tarafından organize edilir, uygulanır ve denetlenir. Bu kurslar, göçmenler için büyük önem taşır; Almanya’da ilerlemek ve mevcut haklardan yararlanabilmek için gereklidir.
Uyum kursları, dil kursu ve oryantasyon kursu olmak üzere iki bölümden oluşur.
Dil kursları:
Göç yasasına göre, Almanya’da yaşayan göçmenlerin en az B1 düzeyinde Almanca bilgisine sahip olması beklenir. Bu düzey, aynı zamanda süresiz oturma izni alabilmek için de ön koşullardan biridir.
BAMF, bu kapsamda 600 saatlik dil kursları sunmaktadır. Katılımcıların belirli bir katkı payı ödemesi gerekir; çalışmayanlar ve geçimini devlet desteğiyle sağlayan kişiler ise bu ödemeden muaf tutulur.
Dil kurslarında, günlük yaşamda kendini ifade etmeye yönelik dil becerileri kazandırılır. Kurs sonunda yapılan sınavın başarıyla tamamlanması hâlinde “Deutsch-Sprachzertifikat B1” alınır.
Oryantasyon kursu:
Dil kursunun ardından, B1 seviyesine ulaşan katılımcılar 100 saatlik sosyal, kültürel ve tarihsel içeriklerden oluşan oryantasyon kursuna (Orientierungskurs) devam eder.
Bu kursun sonunda, Almanya’da yaşam bilgisine ilişkin “Leben in Deutschland (LiD)” sertifikası alınır. Böylece uyum sürecinin ilk zorunlu aşaması tamamlanmış olur.
Bu sertifikalar, süresiz oturma izni başvurularında, vatandaşlığa geçiş süreçlerinde, eğitim hayatında ve iş başvurularında önemli ve değerli belgeler olarak kabul edilir.
Uyum sertifikaları denildiğinde, bu iki sertifikanın birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Daha fazla bilgi için BAMF, Make it in Germany ve Bundesagentur für Arbeit internet sayfaları incelenebilir. Ayrıca MBE (Migrationsberatung für Erwachsene) ve Welcome Center aracılığıyla sunulan danışmanlık hizmetlerinden yararlanılabilir.
Duales Studium: Duale Ausbildung modelini uygulayan birçok üniversite ve yüksek okul bulunmaktadır. Bunlar daha çok ekonomi ve ticaret ile ilgili eğitim alanlarıdır. Bu modelde bir firmada çalışarak, belli zaman dilimlerinde eğitime devam edilir. Daha fazla bilgi için firmaların internet sayfalarına bakınız.
Eğitime hazırlayıcı vizeler;
Üniversite veya yüksekokula başlamak için Almanca dil düzeyi yeterli değilse, “dil kursu vizesi” alınarak Almanya’da dil kursuna devam edilebilir. Bunun için, başvurulacak üniversiteden bir kabul belgesi alınmış olması gerekir. Bazı üniversiteler, yabancı öğrencilere yönelik Almanca kurslarını kendi bünyelerinde sunabilmektedir.
Henüz bir lisans (Bachelor) veya yüksekokul programına yerleşmemiş olan kişiler, “Almanya’da eğitim yeri arama” amacıyla verilen özel bir vize ile Almanya’ya giderek üniversite arayabilir.
Yukarıda belirtilen tüm seçeneklerde, başvuru sahibinin kendi geçimini sağlayabiliyor olması gerekmektedir. Bu durum genellikle bloke hesap (Sperrkonto) veya garantör belgesi ile kanıtlanır.
Bu vizeler kapsamında haftada 20 saate kadar çalışma imkânı bulunmaktadır.
